Karayolları Medeniyetin İzleridir

       HİSDER (Hikmet İlim ve Sanat Derneği) 'in Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde düzenlediği Pazartesi Toplantıları’nda Karayolları 3. Bölge Müdür Yardımcısı Hakan AKCEYLAN “Geçmişte Günümüze Kara Yolları” hakkında slayt eşliğinde hakkında dernek üyelerine bilgi verdi.

        Anadolu yolları, binlerce yıllık bir tarihin sessiz tanıkları olduğunu, Roma’nın taş döşeli yollarından Selçuklu kervansaraylarına, Cumhuriyet’in şose yollarından modern otoyollara uzanan yol serüveni üzerinde duran AKCEYLAN, Türkiye’nin kalkınma yolunda karayolları sadece orduların ve tüccarların geçtiği güzergâhlar değil; aynı zamanda kültürlerin birbirine bağlandığı yollar olduğuna değindi: “Kara yolu tarihinin Anadolu’daki serüveni Hititler dönemine kadar uzanıyor. Hititler, askeri düzen ve merkezi yönetimi sağlamak amacıyla ilk planlı yolları inşa etti. Persler,tarihe Kral Yolu olarak geçen güzergahla Anadolu’yu bir imparatorluk ağına dönüştürdü. Roma yolları; köprüleri, menzil taşları ve askeri istasyonlarıyla önem taşımaktadır.”

        YOL MEDENİYETİ

        AKCEYLAN,  Selçukluların Anadolu’yu bir ticaret merkezi hâline getirmek amacıyla kervan yolları üzerinde inşa edilen 144 kervansaray yol güvenliğini sağlarken ekonomik canlılığı da artırdığına “Yol emniyeti devlet güvencesindedir.” düşüncesinin yattığına  değindikten sonra  Osmanlı Devleti döneminde ise karayolları daha çok askeri sevkiyat ve ticaret için kullanıldığını ifade ettikten sonra 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti ilan edildiğinde; ulusal sınırlarımız içinde, 13.900 km'si stabilize şose ve 4.450 km'si toprak olmak üzere toplam 18.350 km yol ve 94 adet köprü olduğunu söyleyen AKCEYLAN,  Cumhuriyet’in ilk yıllarında ulaşımda, dönemin en çağdaş teknolojisi olan demir yolu yapımı ağırlık kazandığına ancak bir süre sonra demiryolunun tek başına yeterli olmadığı görülerek 1929 yılında Nafia Vekaleti (Bayındırlık Bakanlığı) içinde Şose ve Köprüler Reisliği kurulduğuna değindikten sonra . 1948 yılında yeni bir atılım yapılarak o zamana kadar kazma, kürek ve insan gücüne dayanan çalışmalardan makineli çalışma dönemine geçildiğini ve mevcut yolların envanteri çıkarıldığını “Yol medeniyettir” anlayışının Cumhuriyet’in bir anlayışı olduğuna dikkat çekti.

        KARAYOLLARININ GELİŞİM SÜRECİ

        AKCEYLAN, Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM), kuruluş tarihi olan 1950 yılından itibaren yapılan çalışmaları yıllar bazında şu şekilde ele aldı: “ 1960'lı yıllarda 60 bin kilometrelik bir karayolu ağı ortaya çıkarılmış, 1960-1970 yılları arasında ise asfalt kaplamalı yol ağının genişletilmesi hedefi öne çıkmıştır. 1970'li yıllarda motorlu taşıt sanayiinin kuruluşu ile trafiği yoğun olan yollarda ve büyük kentlerin çevrelerinde yüksek standartlı, çok şeritli ekspres yollar ve otoyolların yapımı gündeme gelmiştir 15 Temmuz Şehitler Köprüsü 1973 yılında trafiğe açılmıştır.1980'li yıllarda, yüksek standartlı otoyolların yapımına ağırlık verilerek otoyol hamlesi başlatılmıştır. 1990'lı yıllarda otoyol yapım çalışmalarına devam edilmiş; 1990 yılına kadar 152 km olan toplam otoyol uzunluğu 2000 yılında 1.674 km'ye, 2002 yılında 1.714 km'ye ulaştırılmıştır.”

         ACİL EYLEM PLANI

        “2003 yılı başında hazırlanan Acil Eylem Planı kapsamında bölünmüş yol hamlesi başlatılmış, otoyol yapım çalışmalarına devam edilmiştir. 2003-2011 yılları arasında ülke genelinde 15 bin kilometrelik bölünmüş yol ağı tamamlanarak hizmete sunulmuştur.2010'lu yıllarda, kara yolu ağının kamu kaynaklarının yanı sıra Kamu-Özel Sektör İşbirliği modeli olan “Yap-İşlet-Devret Sistemi” hayata geçirilmiştir.”

         KÜLTÜREL MİRASIMIZ KORUNUYOR

         Karayolları Genel Müdürlüğünün 2025 itibarıyla; 32.371 kilometresi bitümlü sıcak karışım kaplamalı, 33.773 kilometresi sathi kaplamalı, 2.366 kilometresi ise diğer yollar olmak üzere toplam 68.510 kilometrelik yol ağına sahip olduğuna değinen AKCEYLAN, 2003 yılından itibaren günümüze kadar 11'i 2025 yılında olmak üzere toplam 510 adet tarihi köprü restore edilerek  kültür mirasımıza kazandırıldığına vurgu yaptıktan sonra : “122 km’lik Konya çevre yolunun yapımında 3 milyon m3 toprak yer değiştirmiştir. Karaman’dan gelen araçlar bu sene açılacak çevre yoluyla Afyon’a gidebilecek. 56 km’lik Meram –Sille tarafı çok masraflı olduğundan ödenek çıktığında yol çalışmaları başlayacak.” dedi.

        GÖREVLERİMİZ

        Karayollarının otoyol, devlet yolu ve il yolu olmak üzere üç sınıf yoldan oluştuğuna dikkat çeken AKCEYLAN,  görevlerini “ Otoyol, devlet ve il yolları ağını tespit etmek ve bu ağdaki değişiklikleri hazırlamak,Yol ağı üzerindeki yol ve köprüleri inşa etmek,onarmak ve emniyetle kullanmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak ve bu konularda gerekli eğitim yapmak, projelendirme, yapım, onarım, bakım ve diğer hususlar hakkında standartlar tespit etmek, teknik şartnameler hazırlamak, Yolların kullanılması, yol ve trafik güvenliği ve bakımına ait esas ve kaideleri tespit etmek, yürütmek ve uygun göreceği yol işaretlerini tesis etmek, harita, etüt ve proje işlerini yapmak ve yaptırmak.” olduğuna değindi.

       Görev yaptığı Karayolları 3. Bölge Müdürlüğünün 1950 yılında kurulduğunu, Bölge Müdürlüğünün 71 486 km² alan üzerinde, Konya ve Karaman illerinin tamamını, Afyonkarahisar ve Aksaray illerinin büyük bir kısmını, Ankara, Kütahya, İçel, Antalya, Isparta ve Niğde illerinin ise bazı bölümlerini kapsadığına değinen AKCEYLAN, “Bölge hudutlarımız içinde 2.430 km.si BSK kaplamalı, 2.836 km.si sathi kaplamalı, 229 km.si diğer yollar olmak üzere toplam 5.495  km yol ağı bulunmaktadır. 2024 yılı Ocak ayı sonu itibariyle bu yolların 2.220 km.si Bölünmüş Yol olarak hizmet vermektedir. Yol ağımızın %96'sı asfalt kaplamalıdır.” Bölge Müdürlünde 8 adet Şube Şefliği ile 33 adet bakımevi ile hizmet verildiğini, 1 milyon euro’luk lazer ölçümlü cihazla 70 km hızla yol ölçümlerinin yapıldığını söyledi.

        Sohbetin soru cevap kısmından sonra HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder KUTLU, Ahmet İLERİ ve Halil ÖZTOPRAK tarafından Karayolları 3. Bölge Müdür Yardımcısı Hakan AKCEYLAN ‘a derneğin plaketi takdim edildi. Toplantı toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.