Kop'Un Banisi Kuru Kafa Mehmet Efendi, Hamisi 2. Abdülhamid Han'Dır

HİSDER (Hikmet İlim ve Sanat Derneği) 'in Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri'nde düzenlediği Pazartesi Toplantıları'nda Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Dr. Murat KARAKOYUNLU 'Osmanlıdan Günümüze KOP' konusunda slayt eşliğinde dernek üyelerine bilgi verdi.

Bugün Konya merkezli olmak üzere Aksaray, Karaman, Niğde, Kırşehir, Nevşehir, Yozgat ve Kırıkkale illerini kapsayan KOP, yalnızca altyapı yatırımlarından ibaret olmaktan çıkan tarım, sanayi, çevre ve sosyal politikalarla entegre edilerek merkezi idare ile yerel aktörler arasında koordinasyon güçlendirildiği çalışmalar yapan Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Dr. Murat KARAKOYUNLU, KOP'un Türkiye'de bölge kalkınma idareleri arasında özgün ve model niteliği taşıyan bir yapıya kavuştuğuna değindi.

Konya Ovası'na suyu getirme ile ilgili en kapsamlı çalışmanın II. Abdülhamid Han zamanında yapıldığına değinen KARAKOYUNLU, tarihsel süreç içerisinde ülkemizin ilk resmi sulama projesi olan Konya Çumra Sulaması 1907-1914 yılları arasında yapılmış olup, proje ile Beyşehir Gölü suları bir isale kanalıyla Konya Ovası'na nakledilerek 57 000 hektar tarım alanı sulamaya açılmıştır. Bu büyük proje o dönemde dünyanın önde gelen projeleri arasında yer alıyordu. Yapılan projede ana su kaynağı Beyşehir Gölü'dür. Buradan alınan su, isale hattı ve buna bağlı sulama kanalları ve taksim merkezleri ile Konya Ovası'na ulaştırılmıştır. GAP'tan sonra en büyük sulama yatırımı olma özelliğini taşıyan Konya- Çumra Projesi kapsamında 'KOP' denilmiştir.

KOP'UN FİKİR BABASI

KOP'un fikir babası olan Kurukafa Mehmet Efendi' yi tanıtan KARAKOYUNLU 'Ülkemizin planlı ilk sulama şebekesi olarak bilinen 'Çarşamba Çayı' havzasında yer alan sulama projelerinin de fikir babasıdır. Kar yağışlarının bol olduğu yıllarda, ovada suyu kontrol altına almak için çalışmalar büyük önem taşımaktadır. Toroslar'da eriyen karlar, Çarşamba Deresi yoluyla Suğla'dan gelen sularla birleşerek Mavi Boğaz'ı geçerek ovada taşkınlara yol açıyor ve ürünleri çürütüyordu. Avlonyalı Ferit Paşa, yerinde yaptığı incelemeler sırasında Mehmet Efendi'nin yarım kalan projesinden oldukça etkilenmiştir. 1904 yılında Sadrazamlık makamına oturan Avlonyalı Ferit Paşa, verdiği sözü yerine getirir ve Padişah 2.Abdülhamit'e konuyu açar. Proje; Anadolu-Bağdat Demiryolu Hattını da yapan Alman firmasına ihale edilir.' sözleriyle konuşmasını sürdürdü.

EYLEM PLANLARI

2018 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlanan KOP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının görevlerini sıralayan KARAKOYUNLU, 'Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerini bütünlük içinde yürütüyoruz. Kamu yatırımlarının etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesi için kurumlar arası koordinasyonu sağlıyoruz. Eylem planlarını hazırlayarak yatırımlara ilişkin teklifleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlayarak bölgedeki kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen yatırım projelerini izlemek ve değerlendiriyoruz. Bölgemizin potansiyeline, sorunlarına dair araştırma, etüt, proje ve incelemeler yapıyoruz. Gerektiğinde meradaki hayvanlar için çadırın yanında çobanlara da karavan yapıyoruz.' ifadesini kullandı.

BÖLGESEL FELAKET OBRUKLAR

Konya Ovası, yüzölçümü bakımından Türkiye'nin en geniş tarım havzalarından biri olmasına rağmen, kapalı havza özelliği nedeniyle tarih boyunca su sorunu yaşadığına değinen KARAKOYUNLU '1970'li ve 1980'li yıllarda artan nüfus, kontrolsüz yeraltı suyu kullanımı ve geleneksel sulama yöntemleri, ovada çevresel alarm niteliğinde sonuçlar doğurdu. Yeraltı sularının hızla çekilmesiyle birlikte obruklar oluşmaya başladı. Şu anda bölgemizde oluşan obruk sayısı 655'tir.Tarımsal verim düştü, kuraklık yapısal bir tehdit hline geldi. Bu tablo, Konya Ovası'nın artık klasik tarım politikalarıyla yönetilemeyeceğini açıkça ortaya koydu. Merkezi yönetimden adem-i merkeziyetçiliğe geçilmesini zorunlu kıldı. İşte KOP'un fikrî temelleri bu noktada atıldı.'

GELECEĞİMİZİ KAYBEDİYORUZ

Sunumunda; tarımdan sanayiye birçok alanda çalışma yürüttüklerini vurgulayan KARAKOYUNLU, su yönetimi ve sulamanın KOP'un omurgasını su projeleri oluşturduğunu 22 bin ruhsatlı kuyunun yanında elektrik tüketimlerinin baz alınması sonucu kaçak su kuyularının sayısının 200 binlere dayandığını maddi kalkınmanın yanında ahlaka dayalı manevi kalkınmanın bir ihtiyaç olduğunu amaçlarının sadece daha fazla su getirmek değil; mevcut suyu daha akıllı ve tasarruflu kullanmak olduğuna değinerek, ' KOP, çiftçiyi yalnızca desteklenen bir aktör değil, bilgiyle güçlendirilmesi gereken bir paydaş olarak ele alıyor.Ürün deseninin iklim ve suya uygun hle getirilmesine çalışılıyor. Modern tarım teknikleri ve dijital tarım uygulamaları yanında hayvancılıkta verim ve kalite artışının önemi çiftçilerimize verilmeye çalışılıyor.' dedi.

STRATEJİK KALKINMA MODELİ

KARAKOYUNLU, KOP'un su, tarım, çevre, ekonomi ve sosyal yapıyı birlikte ele alan stratejik bir bölgesel kalkınma modeli olarak Türkiye'nin en kapsamlı projeleri arasında yer aldığını, tarıma dayalı sanayi yatırımlarıyla bölgenin katma değer üretmesi ve göç vermek yerine istihdam oluşturmasına çalışıldığını, kırsal kesimin refahın artılmasının hedeflendiğine değinerek çölleşme ve erozyonla mücadele , toprak ve su koruma projeler, gençler, kadınlar ve dezavantajlı gruplara yönelik çalışmalarından örnekler vererek eğitimde meslek edindirme çalışmalarının sürdürdüklerini ifade etti: 'KOP, klasik anlamda baraj ve kanal projelerinin ötesinde, devletin iklim krizi çağında geliştirdiği yeni kalkınma dilini temsil ediyor. Su merkezli ama insanı ve çevreyi ihmal etmeyen bu yaklaşım taşımaktadır. Kalkınma, yalnızca büyüme değildir.Kaynaklar sınırsız değil, yönetilmek zorundadır. Bölgesel farklar, merkezi planlama ile azaltılabilir.' olduğunu söyledi.

Sohbetin soru cevap kısmından sonra HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder KUTLU, Başkan Yardımcısı Mustafa DÜNDAR ve Eğitimci Ahmet SIRMACI tarafından KOP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Dr. Murat KARAKOYUNLU 'ya derneğin plaketi takdim edildi. Toplantı toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.