ERMENEK, ADINI NEREDEN ALMIŞTIR?

(Bugün köşemde değerli gazeteci yazar abimiz Mustafa Ertaş’ı misafir olarak ağırlıyor bir araştırmasına yer veriyorum) 

Ermenek’in tarihi süreç içindeki yeri  ( İnsanoğlunun ortaya çıkması ve yazıyı buluşuna kadar) geçen tarih öncesi zaman  (Prehistoryası)   incelendiğinde Ermenek’in en az  (4000)  yıllık bir tarihi olduğu bilinir.

Taşeli  (Ermenek, Sarıveliler, Başyayla ) çevrelerinde sırası ile egemenlik yapmış toplumları şöyle sıralatabiliriz. Negroitler ( Kabataş, Yontma Taş, devri)   Proto Hititler, (Etiler) , Ön Hititler, Hattiler, Akalar, Arzavalılar,   Firikyalılar, Asurlular, Babiller, Lidyalılar, Persler,  Makedonlar, (Büyük İskender dönemi) Selefkoslar, Romalılar, ( özellikle Romalı komutan Germenikus dönemi)  İlk Hristiyanlık ve Bizans Dönemi, Emeviler (Seyit Battal Dönemi), Abbasiler (Halife Mehdi Halife Mutasım Dönemi) Oğuz Türklerinin hakimiyeti, Selçuklular (1. Alaeddin Keykubad 1228’de Ermenek’ te Kamış ve Balkusan yörelerine Karamanoğullarını yerleştirmesi dönemi) Karamanoğulları Dönemi, Osmanlı Devleti Dönemi, devam  etmekteolan Cumhuriyet Dönemi. Bu tarihi süreç içinde Ermenek şehrinin ilk isminin ne olduğu konusunda bize ışık tutan bilgi ve belgeler yukarıdaki bilgilere göre:

1-M.Ö 2500 yıllarında Anadolu’nun tümünü fetheden Proto Hititler (Etiler) döneminde şehrin adını önce mara, Maras veya Marassa daha sonra da Maraspolis adını aldığı akla en uygun olanıdır. Ermeneklinin CUMBA dediği Maraspoli mağarasının adı da o zamandan günümüze kadar söylenegelmiş bir isimdir. Çünkü Ermenek’e bağlı GARGARA (Güneyyurt) taki tarihi İKİZİN kabartması ETİ Türkleri devrine ait bir tapınak yer alır. M.Ö 1400 de yapıldığı yazılan ve kabartmada Boğa, Aslan, yılan motifleri yer alır. Ayrıca Sarıveliler İlçesi’nin doğusundaki Çindiri dağının batıya bakan alnına oyulmuş “KARADELİKLER ”içinde büyük sarnıç, su havuzları, kayadan oyulmuş tarihi evler de Eti Türkleri  zamanından kaldığı yazılmaktadır.

2-Ermenek Torosların zirvesinde olduğundan dağ şehri anlamında Ermenek adını almıştır kaydı vardır.

3-Halkın dilinde Musa Peygamber Ermenek’in güneyindeki GÖKSU ‘ya doğru uzanan o muhteşem güzelliği çağlayarak akıp giden sularını bağ ve bahçelerini, doyumsuz doğayı görünce,  “Burası İremnak” (cennet bahçeleri) dediği için adının Ermenek konduğu, ismini bundan dolayı aldığı yer alır. Ermenekli  İlköğretim  Müfettişi Adil Ceylan  bu benzetmeyi  fazlası  ile  Ermenek hak etmiştir” diye yazar.

4-Ermenek şehrinin kuzeyinde BALKUSAN (Balkason) köyü vardır. Bu isim eski tarihlerde Orta Asya’da kurulan UYGUR TÜRK DEVLETİ’ nin şehri olan BALKASON adından dolayı bu köye yerleşen Türkler Balkusan adını koymuşlardır.”  Uygur Türklerinin diline göre Ermenek adı şöyle açıklık kazanır.

a)  ”ER-MEN-EK” kelimesinin sözlük anlamlarının açıklanmasına göre:

b)  Er: Erkek adam, Er: asker Er: kadınların beyi

c)  MEN: Ben-(Azerbaycan’da günümüzde bile “ben” yerine “men” sözcüğü kullanıldığını hepimiz biliriz)

d)  EK: Ek fiilinden ekilen yer, ekilen toprak,   vatan   anlamında yazılır.

Bu hecelerin kelimenin UYGURCA anlam ları da göz önüne alınarak sonucu:

 “Kahraman adamın yeri, erkek askerin vatanı, toprağı anlamındadır. Ermenek adının

 (  Er-Men-Ek  ) ten geldiği kaydı da vardır.

5) Roma İmparatoru Antiohus Ermenek ile Ermenek suyunun yukarısında aynı yıl iki şehir kurar. “Birine veli nimeti olan GERMENİCUS ‘un diğerine de hanımı İOTEPE PHİLADELPHOS’UN ismini vermiştir. Günümüzde Ermenek halkının Maraspulla ve CUMBA diye dillendire geldiği Ermenek’in adının GERMENİKAPOLİS isminden geldiği yazılmaktadır. Roma İmparatorunun bölgeye egemen olmasından sonra bu bölgede hüküm süren Romalı kumandan GERMENİCUS (Germenikus) zamanında şehrin adı M.S 30 yılından itibaren GERMANİCOPOLİS (Germanikopolis) olarak değiştirilmiştir. Bu bilgi İslam ansiklopedisinde doğrulanmaktadır.

395 miladi yılında Roma İmparatorluğu Doğu ve Batı Roma diye ikiye bölünmüştür. Doğu Roma toprakları içinde bulunan Ermenek, bu dönemde, Romalılardan İzavriya  Sülalesi’nin kurucusu  olan üçüncü Leon tarafından yönetilmiş, şehir bu dönemde GERMANİKE adını almıştır. Öyle anlaşılıyor ki bu isimle beraber daha önceki isminin sonundaki POLİS eki bir daha kullanılmamıştır. Daha sonra Taşeli’nde yaşayan halkların dilinde GERMANİKE, GERMANİK, zamanla da GERMENAK gibi değişikliklere uğramış sonunda ERMENAK adı ile anılagelmiştir.

  Ermenek’te dünyanın ikinci büyük mağarası MARASPOLİ şehrin içindeki Ulu Cami’nin hemen kuzeyindedir. Yeraltı nehri “Maraspoli” mağarasının içinden Ermenek’in sulama ve içme suyu alınır. En önemlisi de, o devrin belediye başkanı rahmetli Emin Hami KOÇAŞ Türkiye’de vilayetlerin yüzde 85’ inde elektrik yokken  (1934)  yılında Ermenek ilçesini elektriğe kavuşturmuştur.  Aynı tarihte  elektriğe  kavuşan  Akşehir ile  Tarsus  ilçeleri  de vardır.

SONUÇ: 4000 yıllık tarihi olan Ermenek şehri bu Maraspoli çevresinde kurulduğu o zamanki adının da MARAS, MARASSA, MARASOS adlarından biri olabileceği yazılıdır.

Karamanoğulları Taşeli’ne 1228 yılı 1. Alaeddin Keykubad tarafından yerleştirildiği zaman: şehir ERMENAK adını Selçuklular dönemi,  Karamanoğulları Beyliği, dönemi ve Osmanlılar döneminde de ERMENAK adı aynen korumuştur. Sonuçta kendi diline göre söyleme kolaylığı yönünden ERMENAK şeklinde söylenir olmuştur. 1946 yılında da ERMENAK ismindeki son hece (NAK) alınan bir kararla (NEK) olarak değiştirilmiş, bugün konuştuğumuz,  yazdığımız ERMENEK adı ortaya  çıkmıştır.

Böylece ( 4000 )  yıllık şehir  ERMENEK  adını  almıştır.

 Bazı zihni bozukların söylediği gibi ERMENEK adının Ermeniler ile ilgili uzaktan yakından hiçbir ilişkisi yoktur. Ermenek, Sarıveliler, Başyayla coğrafyasında:  Erenler dağı, Yelli bel, Akpınar, Koçaş dağı, Teke çatı, Balkusan, Yumru tepe, Görmel köprüsü, Göksu, Barçın yaylası, Sultan alanı, gibi bütün isimler,  öz Türkçedir.  Taşeli:  (Ermenek Sarıveliler, Başyayla) ve çevre halkı da Orta Asya’dan gelen Oğuz TÜRKLERİ Türkmen boylarının yüzyıllar önce gelip yurt tuttuğu coğrafya Ana Vatanımızdır.

KAYNAKLAR:

1-Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası s.422-425 yzr: Prof. Dr. W. RAMSAY

2-Uygurlar: Oğuzlar (Türkmenler) s. 41 45 yzr: Prof. Dr. Faruk SÜMER

3-Roma Devri: LİKONİA-CİLİCA VE ISAURIA, CAPPADOCİA, PISIDIA VE PAMHVLİA’ nın bazı kısımları s.331 (harita)

4-Balgason KARAMAN Tarihi: ( Birinci Fasikül) s. 18-19 Ermenek s. 10 yzr: Tahsin ÜNAL

5-Balgason KARAMAN Tarihi: s. 693-697 yzr: Hakkı KONYALI

6-Taşeli’nde Karacaoğlan Torosların Gönül Güneşi s.168-169

7-Yeşil Ermenek Gazetesi 02.04.2014 Adil CEYLAN

8-Türk Ermeni İlişkileri kitabının tamamından yararlanıldı yzr: Sadi Koçaş                         

 

YORUM EKLE

banner37

banner23